25 Nisan’da Gelibolu’nun Ege kıyısında, gün doğmadan önce Avustralya, Yeni Zelanda, Türkiye ve başka ülkelerden gelen ziyaretçiler bir araya gelir. ANZAC Günü, 1915’te Arıburnu’na yapılan çıkarmanın yıl dönümüdür. Anzak Koyu’ndan Conkbayırı’na uzanan bir ziyaret, hem törenin neden burada yapıldığını hem de savaşın farklı toplumlarda nasıl hatırlandığını anlamaya yardımcı olur.
ANZAC ne demek ve 25 Nisan neden anılıyor?
ANZAC, Australian and New Zealand Army Corps adının kısaltmasıdır ve Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu anlamına gelir. Birinci Dünya Savaşı’nda İtilaf Devletleri Çanakkale Boğazı’nı geçmek istiyordu. Deniz harekâtının ardından 25 Nisan 1915’te Gelibolu Yarımadası’na kara çıkarmaları başladı. ANZAC birlikleri Arıburnu kıyısına çıktı. Yarımadanın dar kıyıları ve hemen arkalarında yükselen sırtlar, bugün bile savaşın arazisini gözünüzde canlandırmayı kolaylaştırır.
Avustralya ve Yeni Zelanda’da 25 Nisan, Gelibolu’da hayatını kaybedenlerle birlikte sonraki savaş ve görevlerde hizmet edenleri de anma günüdür. Türkiye’de 18 Mart, Çanakkale deniz zaferinin ve şehitleri anmanın tarihidir. 25 Nisan ise kara muharebelerinin başlangıcını hatırlatır.
Gelibolu’da görülecek beş anma noktası
1. Anzak Koyu ve Arıburnu
Tarihi çıkarma kıyısı, yarımadanın Ege’ye bakan tarafındadır. Kıyıda durup hemen arkadaki yamaçlara baktığınızda, çıkarma alanıyla sırtlar arasındaki yakınlığı görebilirsiniz. Google Haritalar
2. ANZAC Anma Alanı (North Beach)
Ortak Şafak Töreni burada, Anzak Koyu’nun hemen kuzeyinde yapılır. Törene katılacaksanız navigasyonda ANZAC Anma Alanı’nı seçin ve son yaklaşım için organizatörlerin ulaşım talimatlarını takip edin. Google Haritalar
3. Lone Pine Mezarlığı ve Anıtı (Tek Çam)
Kanlısırt’taki mezarlık ve anıt, Ağustos 1915 muharebelerinin yaşandığı bölgede yer alır. Avustralya’nın 25 Nisan’daki anma töreni burada düzenlenir. Google Haritalar
4. 57. Piyade Alayı Şehitliği
Anıt ve sembolik şehitlik, çıkarmanın ilk günü Arıburnu’nda muharebeye giren Osmanlı 57. Piyade Alayı’nı anar. Şehitlerin isimleri mermer levhalarda yer alır. Google Haritalar
5. Conkbayırı (Chunuk Bair)
Yüksek sırt, Ağustos 1915 muharebelerinin önemli noktalarından biridir. Yeni Zelanda Anıtı ve Conkbayırı’ndaki Türk anıtları, aynı cephedeki kayıpların farklı topluluklarca nasıl anıldığını gösterir. Google Haritalar
ANZAC bölgesinin tarihî haritası
25 Nisan 2027 Şafak Töreni’ne nasıl katılabilirsiniz?
25 Nisan 2027 Pazar günü için açıklanan yerel saatler Şafak Töreni için 05.30, Lone Pine’daki Avustralya töreni için 10.00 ve Conkbayırı’ndaki Yeni Zelanda töreni için 11.30. Organizatörün programına göre Şafak Töreni sonrasında iki ulusal törenden birine katılabilirsiniz. Hareket etmeden önce güncel programı ve giriş saatini kontrol edin.
Şafak Töreni için organizatörler en geç 02.30’da anma alanına ulaşmanızı öneriyor. North Beach’teki ANZAC Anma Alanı’na son giriş 03.00’te yapılacak. Bu saatler Türkiye yerel saatidir.
Her ziyaretçinin ücretsiz bireysel giriş kartı alması ve etkinlik günü fotoğraflı kimlik belgesiyle birlikte göstermesi gerekiyor. Tur rezervasyonuna ek olarak resmî sistemde kendiniz kayıt olmalısınız.
Ücretsiz tören kaydı · Resmî 2027 tören programı
Tören alanı açık havada. Gece rüzgârı ve yağmur için kat kat giyinin, tutuşu iyi ayakkabı seçin. Tören güzergâhında yokuşlar ve engebeli zeminle birlikte yürüyüş 8 km’ye kadar çıkabilir. Yol kısıtlamalarını, giriş noktanızı ve gerekiyorsa erişilebilir servis seçeneklerini önceden kontrol edin.
25 Nisan dışında Gelibolu nasıl gezilir?
Eceabat’tan Anzak Koyu’na giderek kıyıda başlayabilir, ardından Lone Pine ve 57. Alay Şehitliği üzerinden Conkbayırı’na çıkabilirsiniz. Güneydeki Çanakkale Şehitler Abidesi için ilave zaman ayırın. Kıyı ve sırtları aynı rota üzerinde görmek, tarihî alanı haritadan okumayı kolaylaştırır.
Yıl içinde İstanbul’dan ulaşım ve rehberlik için İstanbul çıkışlı tam günlük Gelibolu turunun programına bakabilirsiniz. 25 Nisan törenine katılmak istiyorsanız o tarihe özel ulaşımı ve bireysel giriş kartınızı ayrıca planlayın.
Kaynaklar
Kapak fotoğrafı — Gelibolu’da Lone Pine (Tek Çam) Anıtı ve Mezarlığı. GaryBlakeley / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0. Boyutu web için küçültüldü.